Stille Tochten

In Paramaribo, Amsterdam en Willemstad zijn stille tochten voor herstel van de rechtstaat. In Paramaribo komen 5000 mensen, in Amsterdam ruim 300 en in Willemstad circa 150 mensen. Op Curacao worden 15 duiven opgelaten als symbool voor de 15 slachtoffers van de 8 decembermoorden. Ruben Rozendaal, Edgar Ritfeld – twee van de verdachten van de 8 decembermoorden – en de zus van parlementsvoorzitter Jenny Simons lopen mee in Paramaribo. Rozendaal en Ritfeld willen geen amnestie, maar het oordeel van de rechter. Ook Carbiere heeft laten weten geen amnestie te willen.

Op Youtube verschijnen in aanloop naar de stille tochten, oproepen van jongeren uit Paramaribo:

Afkondiging Wet in Staatsblad

De aangenomen amnestiewet  wordt door vice-president Robert Ameerali getekend en afgekondigd in Het Staatsblad. Op de dag van ondertekening is president Bouterse op bezoek in Guyana. Hij heeft een ontmoeting met president Donald Ramotar van Guyana en bezoekt het Caricom-secretariaat.

punt

Amnestiewet 2012 in stemming

De amnestiewet werd woensdag 4 april 2012 – ca. 22.00 / 03.00 uur in het parlement aangenomen met 28 stemmen voor  en 12 stemmen tegen.

Hier volgen de namen van de voor-  en tegenstemmers. Een aantal leden was aanwezig, maar verliet de zaal toen er gestemd werd en een aantal leden was in het buitenland die namen worden hier ook vermeld.

VOORSTEMMERS:

Amzad Abdoel

Lesley Artist

Walter Bonjasky

Melvin Bouva

Ronnie Brunswijk

Diepakkoemar Chitan

Martha Djojoseparto

Rachied Doekhie

Finisie Frederik

Stuart Jabini

Ramses Kajoeramari

Soetimin Marsidih

André Misiekaba

Nasiebhoesein Moesafierhoesein

Anton Paal

Charles Pahlad

Ricardo Panka

Rabin Parmessar

Henk Ramnandanlal

Hendrik Sakimin

Jennifer Simons

Paul Somohardjo

Ronny Tamsiran

Remi Ternadi

Theo Vishnudatt

Oesman Wangsanbesari

Jenny Wasidikromo

Refano Wongsoredjo

 

TEGENSTEMMERS:

Guno Castelen

Asiskumar Gajadien

Sheilindra Girjasingh

Winston Jessurun

Mahinder Jogi

Ganeshkoemar Kandhai

Patrick Kensenhuis

Radjkoemar Randjitsingh

Chandrikapersad Santokhi

Lekhram Soerdjan

Ronald Venetiaan

Ruth Wijdenbosch

 

NIET AANWEZIG – verlieten de zaal

Ronny Asabina

Noreen Cheung

Prem Lachman

Harish Monorath

Rudolf Zeeman

 

AFWEZIG – in het buitenland

Waldie Ajaiso

Marius Bee

Carl Breeveld

Diana Pokie

Mahinder Rathipal

Arthur Tjin-A-Tsoi

 

 

 

 

punt

Parlement vervolgt debat amnestiewet

Dinsdag 3 april 2012 omstreeks 09.30/14.30 uur wordt de vergadering vervolgd.

Als de uitzending van radio Boskopu begint, is de vergadering al aan de gang en val ik in een technisch debat over amnestie. Het steekt de indieners dat hun initiatief weggezet wordt als niet parlementair. Ze benadrukken dat het een grondwettelijk recht is van het parlement en haar leden om te komen met wetsvoorstellen en initiatieven. De Assemblee is bevoegd die af te wijzen of goed te keuren. Amnestie en waarheidsvinding zijn onderwerpen die al langer spelen in Suriname. De voorstanders van amnestie brengen de vorig jaar nog in Suriname gehouden internationale conferentie in herinnering. Daar werd de noodzaak van het instellen van een waarheidscommissie benadrukt om de waarheid ook nu nog aan het licht te brengen.

Het gaat in een land, aldus de spreker, niet alleen om rechtshandhaving, maar ook om het kunnen herstellen van breuken die in een samenleving ontstaan. Daar is het OM niet voor toegerust. Dat is te formeel. Dat kan alleen schuldigen aanwijzen voor strafbare feiten.Er zou zelfs een waarheidscommissie opgenomen moeten worden in de wet. Dat werd zelfs door Freddy Kruisland voor gepleit brengt de spreker in. Kruisland is advocaat van de nabestaanden en is nu fel gekant tegen amnestie.

Kruisland is de advocaat van de nabestaanden en een felle tegenstander van invoering van de amnestiewet waarin de waarheidsvinding is opgenomen. Het is niet zonder bijbedoeling dat de spreker Kruisland in dit verband noemt.

De vergadering die volgt duurt lang, erg lang, maar het is het luisteren meer dan waard. Er zijn veel vlammende betogen waarin de rechtstaat, de nationale en internationale rechtsorde op gepassioneerde en vaak emotionele manier worden verdedigd. Het wordt emotioneel als de herinneringen aan de jaren 80 worden gedeeld. De rechteloosheid en barbarij moeten uit deze samenleving worden verbannen. Dat zal niet gebeuren als de in haast ingediende amnestiewet wordt doorgedrukt. Zuiver en alleen om de verdachten die nu voor de 8 decembermoorden terecht staan vrij te pleiten.

De voorstanders van de wet zijn echter bang voor de onrust en instabiliteit als de wet niet wordt aangenomen. Waar ze dat op baseren is (nog) niet duidelijk gemaakt. Ze willen nationale verzoening en willen een samenleving die toekomstgericht is, een samenleving die het verleden niet steeds met zich meedraagt. De in hun wet toegevoegde waarheidscommissie zal helend werken omdat dan de echte waarheid boven water zal komen.

Dat alleen recht gedaan wordt aan de vele slachtoffers en hun nabestaanden met een uitspraak van de rechter en conform de rechten die in de grondwet over schendingen van mensenrechten staan opgenomen, lijkt hun standpunt niet te veranderen. Zelfs het zwaarwegende culturele en spirituele argument: het afroepen van kunu – spreek uit: koenoe – over deze samenleving heeft geen invloed, lijkt wel. Kunu is een vergeldingsmaatregel die de dood ten gevolge heeft.

In het kader van de sfeer enkele samenvattingen:

Chandrikapersad Santokhi: Parlementariërs hebben inderdaad het recht met wetten te komen of die te initiëren, maar die moeten niet in strijd zijn met de grondwet of het internationaal recht. Het wetsvoorstel wat hier ligt is niet zuiver en op meerdere punten in strijd met de grondwet. Er wordt hier gevraagd om amnestie voor schending van mensenrechten. De staat moet die rechten garanderen of het om één persoon gaat of om duizenden. Dat vinden wij niet alleen, maar ook het Internationaal Hof waar wij lid van zijn. Daarom kan amnestie niet en moet het wetsvoorstel worden ingetrokken, aldus Santokhi, de voormalige minister van justitie. Bovendien kan de rechter de wet toetsen. Als die in strijd is met het internationaal recht kan de wet ongegrond worden verklaard.

Ondanks de afwezigheid van de president richt Santokhi het woord tot hem via de parlementsvoorzitter. President, u dient de ontwikkeling van de rechtsorde te bevorderen. Laat de rechterlijke macht haar werk doen. U bent Caricom-voorzitter, u bent bezig toe te treden tot de Commonwealth of Nations. Dit zal niet goed overkomen. Daar mag niet lichtvaardig mee  worden omgegaan. Santokhi riep de president verder op de wet niet te ondertekenen indien die zou worden aangenomen. Een wet krijgt pas rechtskracht als hij door de president is bekrachtigd.

Er wordt door de tegenstanders dieper op het wetsvoorstel ingegaan. Wat staat er precies en wat willen de indieners bereiken? De wet geldt voor de Binnenlandse Oorlog en de Decembermoorden. Valt Moiwana daar ook onder? Dat kan niet. Daar zijn internationale afspraken over.

Achtergrond: In 1986 vond er in het plaatsje Moiwana een slachting plaats tijdens de Binnenlandse Oorlog tussen het leger onder leiding van Desi Bouterse en het Junglecommando onder leiding van Ronnie Brunswijk. Suriname wordt in 2005 veroordeeld voor massamoord door het Inter Amerikaans Hof voor de Mensenrechten. President Venetiaan biedt in 2006 namens de staat Suriname zijn excuses aan, maar de nabestaanden willen meer. Ze willen dat de daders worden vervolgd en dat wordt gehonoreerd.

Gaandeweg de middag wordt het debat heftiger en de parlementsvoorzitter laat zich verleiden aan het debat mee te doen. Ze zegt voorstander te zijn van een waarheidscommissie. Ook Somohardjo zegt voorstander te zijn van amnestie en de waarheidscommissie. Hij zal, zolang het correct gaat, vóór het wetsvoorstel stemmen. Hij heeft daarvoor het mandaat van zijn achterban gekregen. Hij heeft kunnen vergeven vertelt hij, ondanks zijn slachtofferschap.

Hij is in de jaren 80 opgepakt, gevangen gezet, gemarteld, wist Suriname te ontvluchten en heeft een aanslag overleefd. Als iemand verdriet heeft, echt verdriet heeft over 8 december, dan ben ik het wel. Wat er in de jaren 80 was, wil ik niet meer. Ik wil niet meer in angst leven. Ja, er waren schendingen van mensenrechten, geeft hij toe. Mijn schoonzoon kreeg zelfs opdracht mij te doden. Dat wilde hij niet en heeft toen zelfmoord gepleegd. Hij heeft zich in zijn buik geschoten met een uzi. Ondanks dit alles heb ik geen haatgevoelens.

Bovendien heeft hij tot nu toe de waarheid nog niet gehoord. Die wil hij na 30 jaar wel weten, net als de rest van het volk. Dat kunnen ze ons niet onthouden.

Winston Jessurun onderbreekt het verhaal van Somohardjo  en vraagt of hij ook wil zeggen wie hem dat allemaal heeft aangedaan? De daders hebben nog een eerlijk proces gehad, de 15 slachtoffers niet. Hij herinnert eraan dat de 15 mannen waar het om gaat  gefolterd zijn en gedood. Rambocus, de militair, die al berecht was door de Krijgsraad en gevangen zat. Waarom moest hij opgehaald worden? Wil deze wet daarvoor amnestie verlenen? Maar aan wie moeten we amnestie verlenen? Wie zijn de schuldigen? Niemand heeft iets gedaan, waarom dan amnestie?

We hebben gezien hoeveel weerstand dit initiatief heeft opgeroepen. Doet dat u niets als parlementariër? Begrijpt u niet dat amnestie voor mensenrechtenschendingen ontoelaatbaar is? Heel symbolisch is, vervolgt hij zijn verhaal, dat de verantwoordelijke nu president is en zelf de wet zal moeten bekrachtigen.

Hoe kan je nabestaanden recht en waarheid ontnemen en het recht op een eerlijk proces? Vroeg of laat zullen mensen die hieraan meewerken ter verantwoording worden geroepen. Waarheidsvinding is een rookgordijn, een politieke dekmantel voor de president. Straffeloosheid zal doorgaan. Vanaf nu heb je alleen de steun van de president nodig om weg te komen met gepleegde strafbare feiten. Tot slot roept Jessurun jongeren op, straffeloosheid tegen te gaan. Ik krijg de indruk dat het verhaal aankomt. Het is muisstil in de Assemblee.

Ronald Venetiaan vindt dat de indieners eerlijk moeten zijn en moeten zeggen waar het hun met de wet om te doen is. De ontwerpwet is, volgens hem,  ingediend om amnestie te verkrijgen voor de hoofdverdachte en de 24 anderen die terecht staan voor de Decembermoorden. Als het klopt dat het strafproces niet zal stoppen, wil Venetiaan dat het expliciet tot uitdrukking gebracht wordt in de wet of in de bijlagen.

Op de vraag, waarom hij en zijn regeringen niet het initiatief hebben genomen onderzoek te doen naar  8 december zegt hij,  dat het bekend is dat hij niet bevoegd was een klacht in te dienen.

Ook Venetiaan staat stil bij de slachtoffers, niet alleen de 15. Hij noemt Comvalius, van Aalst, Hawker, Ormskerk en de slachtoffers die gevallen zijn in de Binnenlandse Oorlog. Hij schetst de omstandigheden, de vernederingen, de schendingen en doet tot slot een oproep de wet in te trekken omdat het indruist tegen de nationale en internationale rechtsorde. Als de wet in stemming wordt gebracht,  pleit hij voor een hoofdelijke stemming, zodat iedereen, overal, ook in de kosmos, kan horen wie vóór stemt.

Jenny Warsodikromo: We geloven in rechtvaardigheden voor een sociale orde, maar er is ook behoefte aan goede verhoudingen tussen mensen. Het volk heeft ons haar mandaat gegeven. De verkiezingen kan je als een referendum zien. Ze wisten op wie ze hun stem uitbrachten.

Asiskumar Gajadien: Met ongenoegen en met tegenzin vervul ik vandaag mijn plicht. We hebben tot nu toe geen sterke argumenten voor de wet kunnen aanhoren. Gajadien spreekt verder zijn ongenoegen uit over de gang van zaken. Op maandagmiddag werd de wet ingediend, ’s avonds werd er al in Ocer, het partijgebouw van de NDP, gemobiliseerd voor de donderdag waarop de huishoudelijke vergadering was uitgeschreven. Voor diezelfde week was ook al de openbare vergadering gepland.

De president zit hier al anderhalf jaar als autoriteit. Hij heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen, maar nooit stappen ondernomen om tot verzoening te komen. Hoe geloofwaardig, hoe oprecht zijn zijn bedoelingen?  Hij is er van overtuigd dat de president de wet heeft laten indienen. Alles is ingezet, leugens zijn verkondigd om dit er door te krijgen. Uit eigen belang wordt de positie van parlementariërs, volksvertegenwoordigers besmeurd. Onze zo moeizaam verkregen democratie komt hiermee weer op drijfzand, onze democratie heeft gefaald. Er zijn geen brede consultaties gehouden. Het zal zijn tol eisen. Het baart mij zorgen. Het gaat er niet om of de samenleving bereid is tot verzoening, maar dat zaken ten koste van onze rechtstaat doorgedrukt worden.

Ronny Asabina: De timing is ook ongelukkig. Amnestie is niet vergeven, maar vergeten, doen alsof het niet heeft plaatsgevonden. Het is geen genade. De procedure zorgt voor geschiedvervalsing. We zijn nu tegen amnestie omdat het proces loopt. Voor de gruwelijkheden is geen amnestie. We kunnen te zijnertijd bekijken of er gratie kan komen na schuld.

De boodschap van het binnenland is duidelijk: je moet mensen hun kunu niet op je nemen. Je mag in deze zaken geen beslissingen op persoonlijke titel nemen. Deze pil is te bitter voor ons. Als de wet toch wordt aangenomen dan verzoek ik de president de wet niet te bekrachtigen. Voor kunu is geen genezing.

 

Wijzigingen Amnestiewet de details

Artikel 1 lid 1 sub a, b, c en d komen te vervallen.
Dit artikel maakt deel uit van de amnestiewet van 1992.

De indieners van de initiatiefwet pleiten voor het wijzigen van twee artikelen van de amnestiewet van 1992. De wet is in 1989 ingediend en in 1992 aangenomen. Het gaat om de periode waarop de wet betrekking heeft en waarbij de strafbare feiten in een twintigtal artikelen van het Wetboek van Strafrecht zijn aangegeven. Het gaat volgens de pleitbezorgers om dezelfde wet als van het Nieuw Front, alleen wordt het ‘gat’ gedicht. Amnestie zal na goedkeuring van de wijzigingen worden gegeven aan iedereen die strafbare feiten heeft begaan in de periode 1 april 1980 tot en met 19 augustus 1992 in het kader van deze wet.

Lees meer

punt

Parlement buigt zich over amnestiewet

Op maandag 2 april 2012 staat de ontwerpwet Amnestie weer op de agenda van het Surinaamse parlement. In totaal 30 leden tekenen de presentielijst. Omstreeks 11.45 uur Surinaamse tijd – Nederlandse tijd: 16.45 uur wordt de vergadering door parlementsvoorzitter Jenny Simons geopend om kort daarna weer te worden geschorst. De spanningen en verdeeldheid in het parlement zijn hoorbaar, er is veel rumoer. Ik luister via radio Boskopu, het radiostation dat alle parlementsvergaderingen integraal uitzendt.

De president, vice-president en de ministers zijn niet aanwezig.

De sprekers brengen hun meningen en standpunten op een heftige manier naar voren. Begrijpelijk, want de gebeurtenissen rond 8 december 1982 houden al 30 jaar de Surinaamse samenleving in de greep en hebben de samenleving ernstig verscheurd.

De tegenstanders van de wet noemen het een zwarte dag, een dag waarop de grondwet weer zal worden vertrapt.  Het parlement moet geen orgaan worden dat mensen uit de gevangenis houdt en straffeloosheid goedkeurt. Er kan en mag maar één ding met het wetsvoorstel gebeuren en dat is: het  intrekken. Het heeft anders verregaande consequenties voor de nationale – en internationale rechtsorde, ook omdat in de grondwet staat dat het verboden is in te grijpen wanneer een rechtzaak loopt. Hoewel het parlement het recht heeft wetsvoorstellen in te dienen, geldt het niet voor zaken die rond 8 december 1982 spelen. Dat waren mensenrechtenschendingen en daar kan je geen wetsvoorstellen voor indienen, daarvoor geldt amnestie niet.

Slachtoffers zijn van hun bed gelicht of zaten gevangen, waren ongewapend, vormden geen enkel gevaar op moment dat ze werden opgehaald. Waar is de bewijslast dat ze subversief bezig waren? Dat  onderzoek is  gaande. Alleen het strafproces zal ons de nodige en benodigde informatie verschaffen, aldus de tegenstanders. In het wetsvoorstel staat bovendien niet hoe de rechterlijke macht zal worden ondersteund. Ze willen garanties voor de rechtstaat. Geen enkele wet, geen enkel parlement mag de rechterlijke macht hinderen. Er is geen aanleiding voor amnestie, het staatsbelang wordt niet gediend.

De voorstanders vinden wel dat er sprake is van staatsbelang . Bovendien is de wet al eerder goedgekeurd, ze hebben alleen de periode uitgebreid, zegt Anton Paal, één van de indieners. ( Uitbreiding periode: 25 februari 1980 – 1 januari 1992 ) Ze pleiten voor de wet omdat het in nationaal belang is rust en stabiliteit te handhaven. Zij zeggen de eenheid in het land voor ogen te hebben en willen dat de merkbare verdeeldheid wordt weggehaald. Met de waarheidscommissie, die onlangs nog aan het wetsvoorstel is toegevoegd, willen ze tot nationale verzoening komen, want  alleen in eenheid kan er aan welvaart en welzijn worden gewerkt. Er wordt niet voor niets over ongestoorde ontwikkeling in het ontwerp gesproken. Deze positieve ontwikkelingen moeten niet gestoord worden. Een andere positieve ontwikkeling die genoemd wordt is dat de KLM weer frequent op Paramaribo vliegt in een Boeing 747. Rumoer in de zaal.

Interrupties: verschillende sprekers vinden dat de voorstanders van de wet een verkeerde voorsteling van zaken geven. Niemand is tegen ontwikkeling. Bovendien worden zaken nu geclaimd, terwijl veel ontwikkelingen al ingezet zijn bij voorgaande regeringen. Ontwikkeling heeft niets met amnestie te maken en die zaken met elkaar in verband brengen geeft een verkeerde voorstelling van zaken. Het lijkt wel, dat als je het niet eens bent met amnestie, dat je bang moet zijn voor je leven.  Het wordt nu als een bedreiging gebracht. Waar zou de verstoring, waarover men spreekt en waar de wet voor nodig is, uit zijn ontstaan? Als de sprekers over meer informatie beschikken, moeten ze die maar delen met het parlement. Er was geen onrust in het land, die is ontstaan door de inbreng van amnestie vlak voor de uitspraak van de Krijgsraad over de decembermoorden van 1982.  Vooral de haast die daarmee gepaard gaat maakt onrustig.

Er wordt melding van gemaakt dat zelfs vandaag in het parlement bedreigingen geuit zijn om mensen bang te maken. Parlementariër Bouva zou kunnen getuigen, zegt parlementariër Ruth Wijdenbosch. Bouva zegt niets bedreigends te hebben gehoord. Er zou gezegd zijn w’o batting, we slaan hem in mekaar – maar Bouva zegt dat hij gehoord heeft oen’ debatting, we gaan met hem debatteren.

Herhaaldelijk gaat de discussie over december 1982 en de jaren erna. Getuigenissen over hoe er in grote angst werd geleefd, hoe levens werden bedreigd en studenten werden afgeranseld. Niet iedereen had toen die bescherming die een rechtstaat je kan verschaffen. Simons, de parlementsvoorzitter, merkt op dat heel veel mensen ervaringen hebben opgedaan in die periode, dat zou misschien iets voor de waarheidscommissie kunnen zijn, suggereert ze.

Er zijn ook vragen. Over de juridische positie van de slachtoffers die op en rond  8 december 1982 zijn omgekomen. Hoe staatsgevaarlijk waren ze? De slachtoffers zijn van hun bed gelicht of zaten in de gevangenis. Ze waren ongewapend, vormden geen enkel gevaar op moment van gevangenneming. Waar is de bewijslast dat ze subversief bezig waren? Dat onderzoek is nu gaande en wordt door de amnestiewet verstoord. De vraag wordt gesteld wat de juridische status is van de 15 omgekomenen.  Uit het  autopsierapport is al duidelijk geworden dat de slachtoffers zijn mishandeld en vermoord.

Dit strafproces gaat niet over moord benadrukt Venetiaan, maar over wie de moordenaars waren en wie niet. Het is een belediging naar de families en nabestaanden om het proces te doorkruisen, vinden de tegenstanders.

Verder wil men weten of de betrokkenen, de verdachten en nabestaanden, zijn gehoord door de Commissie van Rapporteurs. Bekend is dat verdachten Ritfeld, Rozendaal en Carbiere geen amnestie willen, dat zij het oordeel van de rechter willen afwachten. Uit de strafzaak zal mogelijk blijken dat sommige verdachten onschuldig zijn en dat recht, het verschoningsrecht, wordt ze door amnestie ontnomen. Er is nog enige discussie over de waarheidscommissie, over de samenstelling, de reglementen, de effectiviteit of er eerst een waarheidscommissie moet komen en daarna amnestie of andersom. In het wetsvoorstel staat dat er direct na goedkeuring van de amnestiewet een waarheidscommissie moet worden ingesteld.

De leden komen in deze vergadering niet nader tot elkaar en blijven in alle opzichten lijnrecht tegenover elkaar staan. Dat zal morgenochtend 3 april 2012 om 09.00/ 14.00 uur het tijdstip waarop de vergadering wordt voortgezet, niet anders zijn. Het voornemen is morgen tot een standpunt over de amnestiewet te komen. Voorzitter Simons doet een dringende oproep om in de spreektijd morgen, niet weer in herhaling te vallen.

einde vergadering: 18.07/23.07 uur

Noot: in 2007 was er ook al  discussie over de annestiewet daarover heb ik bericht in Amnestie en strafproces in april 2007.  Interessant om in dit kader terug te lezen.